Mijn vader had het al eens opgeschreven, toen hij de tekstverwerker ontdekte en zijn levensverhaal eraan toevertrouwde. Achter de computer concludeerde hij over mijn broers dat zij inmiddels hard aan het studeren waren, terwijl ik mij als student prima vermaakte in Utrecht. Of dat aan de keuze van mijn studierichting lag (geschiedenis is natuurlijk geen rechten of farmacie), of dat dit te maken had met de manier waarop ik blijkbaar in het leven stond, schreef hij er niet bij. Jarenlang heb ik zijn opmerking als een klein verwijt gevoeld, maar hoe verder ik van hem af kom te staan, des te meer ik ook iets van waardering ga voelen. Blijkbaar was het voor hem iets bijzonders geworden, je te kunnen vermaken.

Nu was het voor mij wel een beetje dansen op de vulkaan, daar in Utrecht. Na zeven jaar was ik ontsnapt aan de dwang van schoolbel en huiswerk, maar echt vrij was ik niet. Boven mij bleef de schaduw van erfelijkheid hangen, want de progressieve spierziekte van mijn broer en zus beheerste ons leven in toenemende mate. Mijn ouders gingen er in hun verzwegen wanhoop van uit dat ons hele gezin dienstbaar was aan dit slechte toekomstbeeld, en dat mijn andere broer en ikzelf niet onze eigen keuzes zouden maken, maar ons altijd zouden laten leiden door het familiedrama. Toen was het nog onder veel druk ieder weekeinde naar huis komen, later werd dit een vanzelfsprekend niet te ver weg gaan wonen. Of, erger nog, toe te moeten zien hoe broer en zus vader en moeder voor zichzelf monopoliseerden, terwijl wij tussen alle familiaire spanningen door vorm probeerden te geven aan de opvoeding van onze eigen kinderen, met als enige voorbeeld hoe het niet moest.

Mijzelf vermaken, het was al sinds mijn kindertijd een veilige speeltuin. Met een stuk papier en een doos kleurpotloden creëerde ik mijn eigen niemandsland, waar vrijheid vanzelfsprekend was en mijn eigen logica regeerde. Ik kon er verdwalen in de spannende verhalen van Jules Verne, en was bij iedere illustratie eigenlijk weer teleurgesteld dat mijn eigen verbeelding helemaal niet overeenkwam met die van de tekenaar. Met Kuifje reisde ik alle continenten af, met Suske en Wiske reisde ik zelfs door de tijd. Met een schepnetje ving ik stekelbaarsjes en salamanders, terwijl ik dacht aan blauwe haaien en gigantische inktvissen. En ik dacht dat ik, wanneer ik het zelf maar goed genoeg geloofde, ook over het water zou kunnen lopen.

De puberteit sloot mijn kinderlijke onbevangenheid op en het werd een beetje somber in mijn niemandsland. Ik was op zoek naar het antwoord op een vraag die ik nog niet kon formuleren, maar die zich wel begon te manifesteren. Wie was ik nu eigenlijk? Als ik aan de eettafel zat en om mij heen keek, kreeg ik geen antwoord. Als een kameleon had ik mij aan weten te passen aan mijn omgeving, maar ik had niet echt het gevoel gekregen één van hen te zijn. Aan deze tafel ging mijn vraag niet beantwoord worden, zoveel was wel duidelijk. Op school trouwens ook niet, levensvragen waren alleen relevant als ze door Plato in oud-Grieks gesteld werden.

En toen kwam de muziek, of misschien nog wel meer de bijbehorende teksten. In het begin maakten mijn jeugdhelden mij vooral duidelijk, dat ook zij niet konden zijn zoals anderen, en ze namen mij mee op hun zoektocht. Ineens voelde ik me niet meer zo’n buitenbeentje. Al snel gingen de songteksten verder dan ik hou van jou en ik blijf je trouw en kreeg ik een inkijkje in hun wereld van wierook en psychedelische waan. Echt erin meegaan kon ik niet, of durfde ik niet, maar mijn geheime wereld hield er fantastische visioenen aan over. Het werd de vluchtheuvel van mijn bestaan, waar ik de kameleon in mij kon buitensluiten en weer even tot mezelf kon terugkeren.

Maar wie ik buiten dit niemandsland was, wist ik nog steeds niet.


Niets ~ 1) Allerminst 2) Bijwoord 3) Dalles (alles of) 4) Dem 5) Flauwiteiten 6) Geen 7) Geen enkel ding 8) Geen enkele zaak 9) Geen sikkepit 10) Geen spaan 11) Geen vin 12) Geen zier 13) Haar 14) Helemaal niks 15) Iets dat heel weinig te betekenen heeft 16) In het geheel niet 17) Jota 18) Lucht 19) Minder dan iets 20) Minder dan weinig


De elpee is uit 1967 en natuurlijk had ik op de radio Suzanne weleens voorbij horen komen, maar de elpee Songs of Leonard Cohen ontdekte ik pas een jaar later. De concurrentie was zwaar, mijn zakgeld beperkt en een zwarte hoes met een sepia getinte foto van een al wat oudere, niet al te hippe zanger maakte mij niet onmiddellijk nieuwsgierig. Daar had gelukkig niet iedereen last van en toen een neef van mij deze plaat opzette, was ik onmiddellijk verkocht. De gitaar en het orgeltje, de ijle vrouwenstemmen, de meevoelende stem van de zanger en vooral zijn woorden: dit was troost. Ik begreep niet al zijn teksten, maar het was op slag duidelijk dat deze man mij wel begreep. Hij was al geweest waar ik nu was, en als iemand mij kon vertellen wie ik was, moest hij het wel zijn.

Zover is het natuurlijk niet gekomen, maar Leonard Cohen loodste mij zonder kleerscheuren het eindexamenjaar door. Hij deelde de eenzame momenten op mijn studentenflat en altijd hielden de vragen, die zijn teksten bij mij opriepen, mij scherp. De jaren gingen voorbij, en als de kinderen sliepen legde ik Songs of Love and Hate op de draaitafel en hoorde ik de stem van God doorklinken in zijn Love calls you by your name. En weer vroeg ik me even af of ik, als ik zijn songs zou leren begrijpen, mijzelf dan ook beter zou leren kennen. Inmiddels weet ik beter, maar het was goed al die tijd een vriend te hebben om samen mee van gedachten te kunnen wisselen.

Vanochtend om drie minuten over halfacht kreeg ik een appje van mijn zoon: Gecondoleerd met Leonard Cohen. Op Facebook stuurde mijn dochter me het NOS-bericht van zijn overlijden toe. Een vriend belde me op, om me te vertellen dat hij bij het nieuws onmiddellijk aan mij had moeten denken. Een nicht mailde de troostrijke woorden dat mijn grote muziekvriend er weliswaar niet meer is, maar dat hij veel moois na laat. Iets is beter dan niets, maar ik voel me vandaag toch een beetje alleen. Hoe zei Leonard het zelf ook al weer? Everybody got this broken feeling, like their father or their dog just died. Ik vandaag in ieder geval wel.

 

#WOT: betekent Write on Thursday. Iedere donderdag verschijnt er een woord waarover je iets kunt schrijven, vloggen of ploggen. Laat een link achter naar je eigen blog onder het woord van die week zodat iedereen mee kan lezen.

De #WOT is bedacht door Karin Ramaker. Daarna is het overgenomen door Irene van Putten, vervolgens door Hendrik-Jan de Wit en nu dus door Martha Pelkman.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Print Friendly, PDF & Email